1) Depresyon

1. Çökkünlük, keder, umutsuzluk, çaresizlik, düş kırıklığı ya da hüzün ( depresif mizaç)
2. İlgi kaybı ya da artık zevk almama,
3. İştah genellikle azalır.  Atipik depresyonda artar
4. Uyku bozukluğu
5. Psikomotor ajitasyon ya da retardasyon
6. Enerjide azalma olması, yorgunluk ve bitkinlik
7. Değersizlik düşünceleri ya da suçluluk duyguları
8. Dikkat dağınıklığı, anımsama güçlüklerinden, unutkanlıktan
9. Sıklıkla ölüm düşünceleri, intihar düşünceleri ya da intihar girişimleri olabilir .

2) Manik Dönem: Aşırı mutluluk ve taşkınlık dönemidir. Çoğu kez hastane yatışı gerekebilir 

BELİRTİLERİ :

3) Karma Dönem

          Hem depresif , hem de manik belirtilerin bir arada görüldüğü ataktır.

4)Hipomanik Dönem

. Sıklıkla hastalık olarak görülmeyip gözden kaçabilir.
. En az 4 gün süren manik atağın hafif halidir
. Aşırı ve olağan dışı bir mutluluk dönemidir
. Kişide aşırı bir kendine güven duygusu ortaya çıkar.
. Zevk veren eylemlere katılmanın aşırı olduğu bir dönemdir
. Aşırı para harcama ve uygunsuz cinsel yaşantılar olabilir
.  Fiziksel ve zihinsel aktivitede aşırı artma
.  Kötü sonuçlar doğurabilecek aktiviteler içine girme  

 Bipolar I Bozukluk

Manik dönem, karma dönem ya da Major depresif dönem geçirilmiş olması gerekiyor.  

Bipolar II Bozukluk

Hipomanik Dönemin yanı sıra bir ya da birden çok Majör Depresif Dönemin  geçirilmiş olması gerekiyor.

SİKLOTİMİK BOZUKLUK

            Siklotimik Bozukluğun başlıca özelliği, hipomanik belirtilerin olduğu çok sayıda dönem ve depresif belirtilerin olduğu çok sayıda dönemle giden kronik, dalgalanan bir duygudurum bozukluğunun olmasıdır

 

BİPOLAR BOZUKLUĞUN SIKLIĞI

. Bipolar ( Manik depresif ) duygudurum bozuklukları için yaşam boyu prevalansı ortalama %1 olarak kabul edilir  
. Manik depresif II bozukluk için bu oran %0.5 ve siklotimi için %0.4-1 olarak saptama edilmiştir.
. Bir çalışmada manik depresif bozukluk hastalarının  çocuklarında manik depresif bozukluk riski %13, tekuçlu depresyon riski %15 ve şizoafektif bozukluk riski %1 olarak bulunmuştur.

1)Başlangıç Yaşı

            Manik depresif bozukluk her yaşta ortaya çıkabilir. Bununla birlikte en yüksek prevalansı 18-24 yaş arasında bulunmuştur.
Manik depresif bozukluğunun her jenerasyonunda daha erken yaşta başlamaktadır, prevalansı gençlerde artmaktadır.
Depresif dönemlerin erken yaşta başlaması mani gelişme olasılığı artışı ile bağlantılı ile bulunmuştur.


2)Dönem Frekansı
           
            Krapelin’e göre ilk üç dönemin arasındaki süre oldukça uzun olabiliyor. Ama , aile öyküsü (+) olanlarda ve erken başlangıçlarda dönem sıklığı artabiliyor .

 

            Manik depresif hastalardaki mevsimsel patern ile ilgili bilgiler tartışmalıdır. Hastaların yüzde 28’inde kış aylarında depresyon dönemleri, bahar ve yaz aylarında ise mani ve hipomanik dönemler bildirilmiştir. .

4)Seyirde Diğer Önemli Özellikler:

            Hızlı döngü seyirde önemli bir özelliktir. Kadınlarda erkeklerden daha sık görülür.  

Aile psikotik mood bozukluğu öyküsü varsa, psikotik belirtilerin daha sık olduğu gözlenmiş

6)Dönem Tetikleyiciler

Yeni dönem gelişiminde stres yaratan yaşam olayları önemlidir. Şiddetli yaşam olayları, tam düzelme haline  ulaşmayı anlamlı bir şekilde geciktirmektedir, ayrıca ilaç uyumunu etkileyip, prognozu kötüleştirmektedir
Hem uyku-uyanıklık siklusu, hem de sirkadien ritm bozuklukları, hipomani ve mani dönemlerinin tetiklenmesinde önemli bulunmuştur. Bu nedenle manik depresif hastalarda uykunun süresi ve kalitesinin monitorizasyonu gereklidir  
Uyku-uyanıklık şeklindeki değişiklik, manik, hipomanik veya Karma Dönemleri     tetikleyebilir 
Kişilerin yaşam stilleri de, manik depresif bozukluk seyrinde önemlidir 

İKİ UÇLU BOZUKLUĞUN TEDAVİSİ 

1)AKUT MANİ VE HİPOMANİ TEDAVİSİ

a)Lityum:
Lityum 900 mg/gün, günde 3 doz olacak şekilde başlanmalıdır. Yanıt alıncaya ya da yan etkiler sağaltımı sınırlayıncaya kadar derece derece artırılmalıdır. Lityumun terapötik aralığı iyi belirlenmiştir (0,8-1,4 mikroeq/l). Serum dozu 1,2-1,5 mikroeq/l üzerinde toksik belirtilerin ortaya çıkmaya başlar. Kognitif ve GIS yan etkileri baskındır (Shulman ve arkadaşları 1987). GIS irritasyonu tremor, metalik tat ve kognitif sorunlar vb... çeşitli yan etkiler yapabilir. Bu nedenle dikkatli doz titrasyonu ve monitorizasyonu gerekir. Manik evrede lityumun antimanik etkisi tipik olarak 2 (1-3) haftadan önce ortaya çıkmaz.

b)Valproat: Akut manik (hospitalize) hastalarda, çift kör paralel gruplarla yapılan çalışmalarda, Divalproex’in ve Lityum eşit etkinlikte bulunmuştur.. Valproat ile iyileşme 5.günde başlamış.            Yan etki olarak GIS irritasyonu, tremor, sedasyon ve kognitif bozukluklar.

c)Karbamazepin:
Karbamazepine genellikle günde 2 kez olmak üzere 200 mg’lık dozlarla başlanır ve doz yan etkiler göz önüne alınarak kan düzeyi 4-12 mikrogram/L ulaşana kadar artırılır.  

d) Diğer Sağaltım Seçenekleri

         Akut mani sağaltımında antikonvülzan Lamotrijin, akut manide lityum kadar etkili gözükmektedir. Bunun yanı sıra dirençli olgularda ve hızlı döngülü olgularda etkili bulunmuştur
Klonezepam, Lorezepam gibi benzodiazepinler, özellikle yardımcı sağaltım olarak ajitasyon, uykusuzluk, disfori gibi belirtilerin kontrolünde uygun sağaltım seçenekleridir.
EKT, dirençli olgularda kullanılabilecek  etkili bir sağaltım yöntemidir.
 

2)KORUYUCU TEDAVİ

a)Lityum:  Koruma sağaltımında ilk seçenek lityumdur.

            Lityum  koruma sağaltımında serum lityum düzeyi, akut manik dönem sağaltımından daha düşük olmalıdır.            Lityum’un yan etkileri, koruma sağaltımında akut sağaltımdan daha çok problem yaratır. Kilo artışı, polidipsi, poliüri, akne, hipotiroidi, santral sinir sistemi yan etkileri (kognisyon bozukluğu, hafıza problemleri, koordinasyon bozukluğu, kas güçsüzlüğü, letarji) ilaç uyumunu bozar ve kesilebilir.

b)Valproat: Açık çalışmalarda valpraoatın manik depresif bozuklukta hastalık yineleme sıklığı ve şiddeti üzerine etkili olduğunu göstermiştir.

c)Karbamazepin:
                    

 MANİK DEPRESİF BOZUKLUKTA DEPRESYON

Manik depresif depresyonun, tekuçlu depresyona göre süresi daha kısadır ve daha hızlı başlangıçlıdır. Anerji, psikomor retardasyon, fazla uyuma, iştah artışı gibi nörovejetatif belirtileri daha belirgindir.

1)TEDAVİ SEÇENEKLERİ

a)Lityum: Lityum, akut manik depresif depresyon sağaltımında son zamanlarda ilk seçenek ve uygun bir ajan olarak bakılmaktadır (Compton ve Nemeroff, 2000)
b)Karbamazepin:
c)Valproat:
d)Lamotrijin:
e)Gabapentin:
 f)Antidepresanlar
g)Diğer İlaçlar
g.1. Benzodiazepinler:
g.2. Antipsikotikler :
ı) EKT:Hastalık şiddetli ise, özellikle delüsyonel, intahar riski yüksek ve EKT’e iyi yanıt öyküsü varsa ilk olarak düşünülmelidir.

2)AD’A BAĞLI HİPOMANİ, MANİ ve HIZLI DÖNGÜ

Antidepresan ilaçlara bağlı mani ya da hipomamik döneme kayış olabilir. Hatta Antidepresan ilaçların hızlı döngüyü tetiklediği ileri sürülmektedir.

Kaynaklar: